Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, σήμερα το απόγευμα, κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου που παραχώρησε στο περιθώριο της Συνόδου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου που πραγματοποιείται στις Βρυξέλλες, δήλωσε τα ακόλουθα:
«Το πρώτο θέμα συζήτησης, το οποίο διήρκησε πέραν των τεσσάρων ωρών, ήταν τα θέματα της άμυνας και της ασφάλειας. Έγινε μια ανασκόπηση της προόδου υλοποίησης των όσων έχουν συμφωνηθεί σε σχέση με την ενίσχυση των αμυντικών ικανοτήτων των κρατών μελών. Είναι ένα θέμα, το οποίο είναι ιδιαίτερης σημασίας και η διάρκεια της συζήτησης και οι διάλογοι που έγιναν είναι ενδεικτικοί της σημασίας που δίνει η Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ), με ιδιαίτερη έμφαση.
Χαίρομαι ιδιαίτερα για το γεγονός ότι όλα τα κράτη μέλη αντιλαμβάνονται ότι η επένδυση που θα κάνουμε στον τομέα της άμυνας και της ασφάλειας, πρωτίστως, πρέπει να βοηθήσει και την ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία. Σε αυτό το πλαίσιο έγινε και ειδική προσθήκη με την παρέμβαση της Ελλάδος και της Κύπρου –μια παρέμβαση, με την οποία συμφώνησε και η Πρόεδρος της Επιτροπής– στα σχετικά Συμπεράσματα, η οποία διασφαλίζει αυτήν την ανάγκη από τη μια να ενισχυθεί η ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία, αλλά την ίδια στιγμή να μην αξιοποιηθούν [τα χρηματοδοτικά εργαλεία] από χώρες, οι οποίες απειλούν την ΕΕ, που δεν σέβονται τους κανόνες καλής γειτονίας.
Ως Κυπριακή Δημοκρατία, έχουμε ολοκληρώσει τον εσωτερικό διάλογο με τα αρμόδια Υπουργεία –Υπουργείο Εξωτερικών, Υπουργείο Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξεως, Υπουργείο Άμυνας, Υφυπουργείο για Ευρωπαϊκά Θέματα και το Υπουργείο Οικονομικών– για να αξιοποιήσουμε πλήρως τα νέα χρηματοδοτικά εργαλεία της ΕΕ. Μάλιστα, υπάρχει και η διάσταση της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων που αποφάσισε να προχωρήσει με ένα ειδικό εργαλείο χρηματοδότησης/δανειοδότησης σε σχέση με θέματα εξοπλισμών, υποδομών και άλλα. Σε αυτόν τον σχεδιασμό μας συμπεριλαμβάνουμε και τα προγράμματα, στα οποία ενταχθήκαμε από πλευράς Ηνωμένων Πολιτειών, τα οποία ξεφεύγουν από την ευρωπαϊκή διάσταση.
Να θυμίσω ότι με απόφαση των Ηνωμένων Πολιτειών η Κυπριακή Δημοκρατία μπορεί να αγοράσει αμερικάνικο στρατιωτικό εξοπλισμό, και θεωρώ ιδιαίτερα σημαντική και αυτήν τη διάσταση. Να σας πω επίσης ότι σε συνέχεια και των πρόσφατων αποφάσεων που πήραμε ως Κυπριακή Δημοκρατία –ήταν κάτι που ανέφερα και στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο– έχουμε μια κυπριακή αμυντική βιομηχανία, η οποία έχει τεράστιες προοπτικές. Ήδη, συμμετέχει σε αμυντικά προγράμματα μεγάλων χωρών, κρατών μελών της ΕΕ. Η Εθνική Φρουρά θα προχωρήσει το αμέσως επόμενο διάστημα και στην αγορά [εξοπλισμού] από κυπριακές εταιρείες και μάλιστα έχουμε συμπεριλάβει και μια ρήτρα σε σχέση με την αγορά εξοπλισμών από τρίτες χώρες, ότι θα πρέπει να υπάρχει 15% συμμετοχή κυπριακών εταιρειών σε οποιονδήποτε αμυντικό εξοπλισμό αγοράζει η Κυπριακή Δημοκρατία, πάντα, θέλω να το ξεκαθαρίσω, προς ενίσχυση της αποτρεπτικής ισχύος της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Πριν να ξεκινήσει το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, συμμετείχα στη συνάντηση των κρατών μελών που ασχολούνται με το θέμα της μετανάστευσης. Είχα την ευκαιρία να παρουσιάσω το νέο σχέδιο της Κυπριακής Δημοκρατίας για εθελούσιο επαναπατρισμό Σύρων, το οποίο εφαρμόζεται από τις 2 Ιουνίου 2025. Βάσει του συγκεκριμένου σχεδίου, δίνουμε στον πατέρα ή στη μητέρα της οικογένειας τη δυνατότητα να παραμείνει στη χώρα μας με άδεια εργασίας για δύο χρόνια, με δυνατότητα ανανέωσης για ακόμη ένα έτος –ελεύθερη πρόσβαση δηλαδή στην αγορά εργασίας– με την προϋπόθεση ότι η οικογένεια θα αποχωρήσει από την Κύπρο, παίρνοντας και ένα σχετικό χρηματικό πόσο. Και αυτό σε συνδυασμό με την απόσυρση της αίτησης εξέτασης ασύλου ή ανάκληση του καθεστώτος πολιτικού πρόσφυγα. Επαναλαμβάνω, [είναι] εθελούσια συμμετοχή σε αυτό το πρόγραμμα. Αλλά είναι σημαντικό ότι μέχρι τις 24 Ιουνίου 2025, δηλαδή περίπου σε τρεις εβδομάδες, έχουν ήδη αξιοποιήσει αυτό το πρόγραμμα 300 άτομα. Τριακόσιοι αιτητές ασύλου έχουν αποσύρει ή ανακαλέσει το καθεστώς προστασίας, για να επιστρέψουν στη Συρία μέσω του συγκεκριμένου προγράμματος που ανακοινώσαμε. Και συνολικά από τον Δεκέμβριο του 2024, δηλαδή με το τι ίσχυε προηγουμένως, αλλά και με το νέο σχέδιο, πέραν των 3.000 Σύρων έχουν ανακαλέσει το καθεστώς διεθνούς προστασίας ή την αίτηση για να αποκτήσουν το καθεστώς του πολιτικού πρόσφυγα, και έχουν αναχωρήσει από τη χώρα μας πέραν των 2.400 ατόμων. Παρουσίασα κατά την διάρκεια αυτής της συνάντησης, το συγκεκριμένο θέμα και το σχέδιο της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Θέλω επίσης να εκφράσω την ικανοποίησή μου γιατί τόσο στο Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα, αλλά και στη συνέχεια σε συναντήσεις που είχα με ξένους ηγέτες, θέτουμε το θέμα της πλήρους ένταξης της Κυπριακής Δημοκρατίας στη ζώνη Σένγκεν εντός του 2026. Μέχρι τα τέλη του 2025 θα τελειώσουμε την εσωτερική προεργασία και θα είμαστε έτοιμοι να εργαστούμε, έτσι [ώστε] εντός του 2026 να ληφθεί η σχετική απόφαση από πλευράς της ΕΕ.
Το τρίτο θέμα, που απασχόλησε κατά τη διάρκεια του γεύματος εργασίας, ήταν οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή. Μετέφερα την εντύπωση που υπάρχει στην περιοχή μας, εντύπωση που είναι και πολύ κοντά στην πραγματικότητα –οφείλουμε να παρουσιάζουμε τα πράγματα ως έχουν– ότι η εκεχειρία ανάμεσα στο Ιράν και το Ισραήλ, που ευελπιστούμε να εκφράζουμε την αισιοδοξία ότι θα κρατήσει, επιτεύχθηκε λόγω αμερικανικής παρέμβασης σε μια περιοχή ιδιαίτερης γεωστρατηγικής σημασίας για την ΕΕ, σε μια περιοχή που γειτνιάζει με την ΕΕ. Και σε αυτό το πλαίσιο, επαναλάβαμε τη γνωστή μας θέση για την ανάγκη η ΕΕ να έχει πρωταγωνιστικό ρόλο στις εξελίξεις στην ευρύτερη περιοχή, κάτι που θα επιδιώξουμε, το ανέφερα και σήμερα, κατά τη διάρκεια της Κυπριακής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ, διοργανώνοντας μάλιστα και ένα άτυπο συμβούλιο στην Κύπρο τον Απρίλιο του 2026 με τους ηγέτες των κρατών της περιοχής, συμπεριλαμβανομένου και του Πρωθυπουργού της Ινδίας.
Σε αυτό το πλαίσιο, να αναφέρω ότι τα μηνύματα, η συνεχής μεταφορά αυτής της ανάγκης, έτσι ώστε η ΕΕ να αναλάβει ουσιαστικό ρόλο, βλέπουμε να φέρνουν κάποια αποτελέσματα. Είναι ιδιαίτερα θετικό το γεγονός ότι ο Πρόεδρος της Αιγύπτου είχε προσκληθεί να έρθει στις Βρυξέλλες τον Οκτώβριο σε συνάντηση με τους επικεφαλής των θεσμών της ΕΕ. Ενθαρρύναμε και αναδείξαμε την ανάγκη αυτό να γίνει και με τον Πρόεδρο του Λιβάνου, αλλά και με τον Βασιλιά της Ιορδανίας. Να αναφέρω εδώ ότι στις 9 Ιουλίου θα έχω τη χαρά να υποδεχτώ στην Κύπρο τον Πρόεδρο του Λιβάνου, για να συζητήσουμε και για την Προεδρία μας, αλλά και πώς ενισχύονται ακόμη περισσότερο οι σχέσεις του Λιβάνου με την με την ΕΕ.
Και έρχομαι τέλος στο θέμα της ανταγωνιστικότητας, σε ένα θέμα ιδιαίτερης σημασίας, λαμβάνοντας υπόψη τα σημερινά δεδομένα όπως διαμορφώνονται σε διεθνές επίπεδο. Η ανάγκη απλοποίησης των κανονισμών, η μείωση της γραφειοκρατίας, η ενίσχυση του ευρώ, αλλά και μια πρωτοβουλία που έχουμε αναλάβει ως Κυπριακή Δημοκρατία με κάποια άλλα κράτη, έτσι ώστε η φορολογία που αφορά τις εκπομπές αερίων θερμοκηπίου, που προγραμματίζεται να ξεκινήσει να υλοποιείται την πρώτη περίοδο το 2027, να αναβληθεί. Αυτή η απόφαση λήφθηκε σε διαφορετικά δεδομένα και είναι κάτι που αγγίζει την ανταγωνιστικότητα της ΕΕ. Άρα, μαζί με κάποια άλλα κράτη έχουμε, με δική μας πρωτοβουλία, αναφερθεί στο συγκεκριμένο θέμα. Υπάρχει θετική ανταπόκριση από πλευράς Ευρωπαϊκής Επιτροπής και συνεχίζονται οι διεργασίες με την Επιτροπή, για να δούμε πώς μπορούμε να πετύχουμε τον συγκεκριμένο στόχο.
Αναφέρω, τέλος, ότι είχα την ευκαιρία να ενημερωθώ από τον Πρόεδρο της Γαλλίας για τη χθεσινή συνομιλία που είχε μαζί με τον με τον Πρόεδρο της Τουρκίας σε σχέση και με το Κυπριακό. Αναφέρω ότι η συζήτηση για το Κυπριακό έγινε στο πλαίσιο της εκφρασθείσας από τον κ. Erdoğan προς τον Γάλλο Πρόεδρο επιθυμίας για ουσιαστική πρόοδο και ενίσχυση των ευρωτουρκικών σχέσεων, ως ένας στρατηγικός στόχος του Προέδρου Erdoğan. Θέλω να εκφράσω την ικανοποίησή μου για το γεγονός ότι ο Πρόεδρος της Γαλλίας αναφέρθηκε στο γεγονός ότι η ουσιαστική πρόοδος στις ευρωτουρκικές σχέσεις περνά μέσα από το Κυπριακό και θα πρέπει να αξιοποιηθεί η παρούσα συγκυρία με την πρωτοβουλία του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών, τον διορισμό [ειδικού] απεσταλμένου από πλευράς της ΕΕ, έτσι ώστε να δημιουργηθούν οι συνθήκες, οι οποίες θα επιτρέψουν να δούμε και ουσιαστική συγκεκριμένη πρόοδο στα ευρωτουρκικά.»
